Muzyka w zasięgu głosu – 3 odcinek podcastu

O czym mówiła i mówi muzyka ludowa ostatniego stulecia oraz o tym jak zmieniała się rola muzyków w społeczności wiejskiej porozmawiamy z badaczami, edukatorami, ale przede wszystkim kontynuatorami rodzinnych tradycji muzycznych.

W podcaście „Ludowość polskiej muzyki tradycyjnej między 1920 a 2020 rokiem” wypowiedzą się Ewa Grochowska, Janina Obirek oraz Arkadiusz Szałata. Zaprasza Katarzyna Chodoń.

Muzykę tradycyjną, która jest “nasza” próbuje w swojej wypowiedzi zdefiniować Ewa Grochowska – doktor nauk humanistycznych, skrzypaczka, śpiewaczka, badaczka tradycji muzycznych wsi polskiej, . Mówi: “nasza muzyka to jest taka, która jest w zasięgu głosu (…) taka która jest miedzy nami bez udziału mediów, pośredników. (…) To coś takiego, co w razie gdyby wyłączyli nam prąd, gdyby wyłączyli światło, my mimo wszystko moglibyśmy się taką muzyką posługiwać i komunikować się”.

Arkadiusz Szałata, muzykant w zespołach Raraszek, Tadirindum, Porto Meskla, opowiedział o doświadczeniach swoich oraz swoich przodków odnośnie muzyki tradycyjnej i jej ewolucji. Szałata zaznaczył, że jego dzisiejsza sytuacja różni się od życia jego przodków-muzyków. Jak powiedział jest osobą żyjącą głównie z muzyki, inaczej niż np. jego dziadkowie, skrzypek i trębacz, który wykonywali również inne zawody – cieśli i rolnika. Przypomniał też drogę ewolucji muzyki ludowej do czasów dzisiejszych, a szczególnie wyparcie jej w latach PRL-u. Jak mówi Szałata: “muzyka była zmieniana przez władzę ludową (…) Wyobraźmy sobie, że gramy muzykę i nagle pojawia się policja, która zatrzymuje koncert i zabiera zespołowi instrumenty, za to że wykonujemy utwory, które nie zostały dopuszczone przez władze. Takie sytuacje miały miejsce”.

Janina Obirek, gospodyni i śpiewaczka z Gorajca, zaznaczyła, że młodsze pokolenie nie przejęło tradycji śpiewaczych znanych jej równolatkom. Opowiedziała również o ważnych funkcjach przyśpiewek wiejskich w tradycji weselnej, a także ich nienormatywności, przez co dziś byłyby postrzegane jako niecenzuralne. “Jeśli przyjedzie ktoś z miasta i posłucha, co we wsi śpiewają, to myśli, że to już patologia” – żartowała Obirek.

Całość podcastu do przesłuchania na platformach Youtube, Spotify i iTunes:

 

Chcesz wiedzieć więcej? Sięgnij do źródeł:
1. Sławomira Żarańska- Kominek, Muzyka w kulturze – Wprowadzenie do etnomuzykologii, Warszawa, 1995
2. Andrzej Bieńkowski, „Śpiewy Gwizdy Krzyki”, Warszawa, 2011
3. Andrzej Bieńkowski, „Ostatni wiejscy muzykanci”, Warszawa, 2012

4. www.muzykatradycyjna.pl, artykuły:
– „Ostatni wiejscy muzykanci” Andrzej Bieńskowski 2012,
– „Dzieci Lejtnanta Szmidta czyli skutki dzikiej folkloryzacji. Trzy biedy” Zuzanna Morawiecka-Pastuszenko Yuriy Pastushenko, 2011
5. www.muzykaodnaleziona.pl ”Każdy z nich nosi w sobie odrębną muzykę” – rozmowa z Andrzejem Bieńkowskim
6. Piotr Dahlig, Muzyka ludowa w Polsce. Zagadnienia ogólne (cz.1), www.kulturaludowa.pl 2016
7. Pamiętniki Chłopów III_POL_289_27217
8. Wikipedia

Teksty źródłowe czyta Anna Szawiel. Produkcja – Maciej Piotrowski. Montaż – Gosia Kawka.

Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach Programu „Patriotyzm Jutra”.

Patroni medialni

Pańszczyzna, chłopi i polskość. 2. Odcinek podcastu „Wszyscy jesteśmy ze wsi”

Jakub Bojko na przełomie wieków pisał: „W nas pokutuje dusza bardzo starej brzydkiej pani, która zmarła w roku pańskim 1848, a zwała się pańszczyzną”.

W 2. Odcinku podcastu „Wszyscy jesteśmy ze wsi” o kulturze i historii polskiej wsi Michał Rauszer przedstawia korzenie systemu pańszczyźnianego w Polsce oraz przygląda się jego rozwojowi i dziedzictwie.

Pańszczyzna była najważniejszą instytucją w polskim życiu społecznym, gospodarczym. Związek pomiędzy pańszczyzną a polskością jest fundamentalny – mówi w naszym podcaście, gość programu Adam Leszczyński – W tym systemie grali wszyscy. Historia Polski od połowy XIX wieku jest historią uwalniania się od pańszczyzny i zbudowania społeczeństwa, które jest bardziej egalitarne – dodaje historyk.

czytaj więcej “Pańszczyzna, chłopi i polskość. 2. Odcinek podcastu „Wszyscy jesteśmy ze wsi””

Praca na wsi – 1 odcinek podcastu Wszyscy jesteśmy ze wsi

„Jest radjo, są w nim pogadanki dla chłopów […] Ale u nas w całej parafii niem na wsi radja […] Mamy my niby ciało i duszę. Ciało żywimy samymi kartoflami i czem bóg da, ale duszy nikt nie żywi.”

Pamiętniki Chłopów z 1933 roku

Praca na wsi jako element kultury ludowej oraz zagadnienia, w jaki sposób stuletnia historia wpływała na warunki pracy i jak zmieniała przestrzeń dla trwania kultury ludowej to temat pierwszego odcinka podcastu „Wszyscy jesteśmy ze wsi”. W rozmowie wypowiedzą się dr Aleksandra Bilewicz z Zakładu Antropologii i Kultury Wsi z Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk oraz dr Mateusz Piotrowski współzałożyciel Stowarzyszenia „Folkowisko”, współtwórca programu edukacji ekonomicznej „Rynek pracy: instrukcja obsługi”.

Podcast poprowadzi Katarzyna Chodoń.czytaj więcej “Praca na wsi – 1 odcinek podcastu Wszyscy jesteśmy ze wsi”

Folkowisko 9 i 1/2 – działamy!

Folkowisko 9 i 1/2 – szykuje się jeden z nielicznych prawdziwych festiwali tego lata! Będzie w nim można uczestniczyć realnie w Gorajcu (osoby z Klubu Darczyńcy Folkowiska), tworzyć Ambasady Folkowiska na całym świecie (wspólna zabawa w dowolnym miejscu w czasie Festiwalu) i obserwować online. 

Dowiedzcie się więcej na stronie www.folkowisko.pl

Przypominamy, że 10. Festiwal Folkowisko Wehikuł Czasu został przeniesiony na 2020 r.